ion

امیرکبیر، مدیری با آینده‌پژوهی کاربردی

اجتماعی /
شناسه خبر: 314851

20 دی‌ماه، سالمرگ امیرکبیر بود. امیری که ما اغلب او را ناخودآگاه با وطن‌دوستی‌اش به یاد می‌آوریم و شهادت در راه وطن و کمتر به جنبه‌های منحصربه‌فرد او در مدیریت می‌پردازیم. مانند تلاش‌هایش برای آبله‌کوبی در زمانی که حتی مردم آنقدر دانش نداشتند که از این کار سر باز نزنند.

ایران آنلاین /  امیری ممتاز که وطن را مانند جان دوست داشت و پیشرو در زمانه خود بود، او گرچه صدارتش 3 سال‌  و اندی بیشتر نبود ،اما چنان جلوتر از زمان خود حرکت کرد که شد نقطه عطف ترقی. امیر در آن مدت کوتاه بی‌دریغ جلو رفت و جان را برسر همین تلاش‌ها گذاشت البته که حسودان و فرومایگان و بی‌مایگان فکری، تاب دیدن حرکت رو به جلوی کسی همچون او را نداشتند.

اما امیر برخلاف جامعه پر از خرافه و  تنگ‌نظری آن روزگار حرکت کرد، بی‌چشمداشت و مزدش هم شد از هم باز شدن رگ‌های بدنش و دستمالی که آخرین نفس‌ها را در گلو به شماره انداخت و متوقف کرد.
اما اثرات آن بعدها در ایران هویدا شد و تا ابد، ایران مفتخر به داشتن امیری چون اوست، امیری که می‌دانست قبل از انجام هرکاری بیندیشد و کارها را طوری پی بریزد که ماندگار شوند و هرچه از عمر طرح‌ها بگذرد بار و بر بیشتری دهند، نه این‌که بی‌ریشه باشند و زود به خشکی و خمودگی برسند.
این تصویری است از امیر کبیر یعنی یک مدیر موفق و مدلی پیشتاز در آینده‌پژوهی. او برای رونق اقتصادی «مجمع‌الصنایع» را ساخت تا هنرمندان و استادکاران گرد هم بیایند و هم شاگردانی تربیت کنند و هم هنر و صنایع‌دستی ایران با ساخت مایحتاج روزانه مردم رونق بگیرد؛برای فروش هم ایده‌هایی داشت و راسته امیرکبیری که ساخت هنوز هم در بازار تهران به همین نام مشهور است. راسته‌ای زیبا و اصولی برای بازرگانان و تاجران و صنعتکاران. بگذریم از بخش اقتصادی که به عنوان شاهد مثال آورده شد اما امیر را بیشتر از همه به دارالفنونی می‌شناسند که پایه‌گذار علوم جدید در ایران شد و عامل ترقی. جایی برای جوانه زدن علم به روز در ایران و حوزه‌های مختلفی را پوشش داد و کشوری ساکن را به حرکت درآورد و در مسیر پیشرفت انداخت. افسوس که افتتاح دارالفنون چند روز قبل از مرگ امیرکبیر بود اما برای امیری چون او چه اهمیت داشت که جاوید ماندن را در تمام زمانه‌ها ترجیح می‌داد به منفعت در زمان حال.
درالفنون 13 روز قبل از مرگ امیر با هفت آموزگار اتریشی و چند مترجم از میان دانش‌آموخته‌های فرستاده شده به فرانسه، کار خود را شروع کرد؛ یکشنبه ششم دی ماه ۱۲۳۰، سیزده روز پیش از قتل امیرکبیر و با حضور ناصرالدین شاه، میرزا آقاخان نوری صدراعظم جدید و گروهی از دانشمندان و معلمین ایرانی و اروپایی با ۳۰ نفر شاگرد. در روزنامه وقایع اتفاقیه هم آمد که «..بر حسب امر فرمان مطاع افتتاح گردید و از آن تاریخ علوم مستظرف و فنون مستحدث و صنایع مستغرب که حکمای اروپا اساس آن‌ها را در ظرف چندین قرن برپا ساخته بودند در این تأسیس با تقدیس انتشار همی گرفت و اشتهار همی پذیرفت.»
استادان وقتی به تهران رسیدند که امیری نبود به پیشوازشان بیاید. طرفه آن که امیر در روزهای آخر سفارش کرده بود به برخی محرمان و نزدیکان که تا می‌توانید با این استادان به نیکی رفتار کنید و قدوم‌شان را به شایستگی پذیرا باشید؛ حال آن‌که وارثان این میوه امیر، حتی از این اندک قدم هم در بدو ورود تا حد زیادی خودداری کردند، اما بالاخره استادان ماندند و درس دادند و اثرات مثبت حضورشان بیش از آن چیزی بود که در آن زمانه تنگ‌نظر حس شود. آنهم دارالفنونی که تمام رشته‌های پایه و مورد نیاز برای پیشرفت در جامعه را پی‌ریخته بود. از طب گرفته تا مسائل نظامی. این مدرسه هفت رشته تحصیلی داشت؛ پیاده‌نظام، سواره نظام، توپخانه، پزشکی و جراحی، داروسازی و کانی‌شناسی و افراد مؤثری چون دکتر« پولاک »در زمینه طب، دکتر «فوکتی »در زمینه طبیعیات و داروسازی و... در ابتدای کار به تدریس پرداختند. بعدها هم افراد مشهوری چون دکتر« کلوکه » در زمینه طب و جراحی به دارلفنون اضافه شدند.
تاریخ به خوبی روایتگر داستان دارالفنون و استادان و شاگردان آن است و شرح‌اش در این مجال نمی‌گنجد. غرض این بود که یادی شود از امیرکبیری که پیشرو بود در تفکر و آینده‌پژوهی عملیاتی و دیدن سال‌ها و چه بسا قرن‌های بعد از خود؛ چیزی که امروز در برخی حوزه‌ها، مانند همین سلامت که اتفاقاً امیر زحمت زیادی برایش کشید، کمی مغفول مانده است. داشتن طرح و ایده‌ای که فقط به سامان کردن اکنون را در نظر نداشته باشد و فکر فردای این مرز و بوم را هم بکند، هرچند که طرح‌ها موافقان زیادی نداشته باشد و دشمن‌تراشی هم بشود که چه باک، وقتی در هر دوره کم‌اند کسانی که به جز خود و گذران امروز به چیزی دیگری توجه کنند. امیر کبیر در بیش از 200 سال قبل مدلی عملیاتی و نه صرفاً تئوریک را از آینده پژوهی در نظام مدیریتی کشور معرفی کرد که همچنان درس‌های زیادی برای گفتن دارد.
شاید ما هم امروز بیش از پیش نیازمند طرح‌هایی هستیم که چون دارالفنون اصولی باشد و به آینده‌ای پیشرو فکر کند و تنها به فکر رفع و رجوع نیازهای روزمره نباشد، چرا که این نیازها خیلی سریع‌تر از فعل ما تغییر می‌کنند و نباید ما را دچار غافلگیری کنند. البته تنها نه در زمینه نظام سلامت که در همه زمینه‌ها باید آثار پروژه‌ها در آینده مد نظر باشد و نه تنها زمان حال؛ چراکه ما در برخی حیطه‌ها نیازمند جراحی هستیم نه ارائه انواع و اقسام مسکن‌ها./ روزنامه ایران

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.